azen
  • Xankəndinin küçələri
  • Şuşadan Xankəndinin görünüşü
  • Qarabağımızın təbiətindən görüntü
  • II Dünya Müharibəsinə abidə
  • Bakı-Xankəndi-Şuşa yolu

Tarixi memarlıq abidələri

Qarabağ dünyanın ən qədim tarixə malik olan diyarlarından biridir. Təbii coğrafi şərait, qədim insanların bu yerlərdə yaşayışı üçün münbit şəraitin olması ərazinin ən qədim insan məskənləri sırasına daxil olması ilə nəticələnmişdir. Təbii ki, Qarabağın qədim yaşayış məskənlərindən danışarkən Xankəndini qeyd etmək yerinə düşərdi. Xankəndi şəhəri yaxınlığında aparılan arxeoloji qazıntılar nəticəsində Eneolit və Tunc dövrlərinə aid maddi mədəniyyət nümunələri olan kurqanlar aşkar edilmişdir. Həmin kurqanların bəzilərində 50-dən çox sklet aşkar edilmişdir. Belə ki, bu skeletlərin aşkar edilməsi həmin kurqanın qəbilə üzvlərinə və ya ailələrə aid olduğunu göstərir.
Xankəndində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı aşkar edilmiş maddi-mədəniyyət nümunələri bölgənin qədim tarixə malik olduğunu, əhalinin məşğuliyyətini, hansı sənətkarlıq sahələrinin inkişaf etdiyini, dini ideologiyasını, incəsənətini, əhalinin adət və ənənələrini və s. öyrənməyə imkan verir. Kurqanlardan daş gürzülər, ox ucları, mis xəncər tiyələri, daş həvəng, sümükdən düzəlmiş alətlər, qızıl muncuq və asmalar, keramika nümunələri tapılmışdır.
Digər tarixi abidələrə misal olaraq Kərkicahan qəsəbəsində yerləşən üç qəbiristanlığı göstərmək olar. Burada 1400-cu illərə aid yazısı olan qəbirlər, 800 il əvvələ təsaduf edilən musəlman qəbiristanlığının qalıqları, həmçinin “Kilsəli” deyilən yerdə Alban kilsəsi mövcud olmuşdur. Qarabağ hadisələri başlayan zaman ermənilər qırmızı rənglə yazılmış bir sal daşı gətirib həmin əraziyə qoyaraq Alban məbədgahını öz adlarına çıxmağa çalışırdılar. Kilsənin 500 metrliyində bir neçə qəbir də olmuşdur ki, həmin qəbirlərdəki dəfn olunanlar üzü qibləyə tərəf dəfn olunmuşdular.
Kosalar kəndi ərazisində “Məhəmməd ağanın otağı” tarixi abidəsi, “Darılı Piri”, “Ələm ağacı” ziyarətgahları və daş qəbirlər yerləşirdi.
Meşəli kəndi ərazisində - Meydan yaylağında - müqəddəs ziyarətgah “Seyid qəbri”, “Yeddi kilsə” (Alban kilsəsi) vardı. Bundan əlavə 4 yerdə Alban kilsəsi mövcud idi.
Təəssüflər olsun ki, ermənilərin azərbaycanlılara qarşı törətdikləri vəhşiliklər nəinki insan təlafatı, itkisi ilə, hətta tarixi memarlıq abidələrimizin, maddi mədəniyyət nümunələrimizin dağıdılması, məhv olunması ilə də nəticələnmişdir.